Portffolio Prydain

Cyflwyniad

Ffurfiwyd y Bartneriaeth Awyr Agored (Y BAA) yn 2004 er mwyn mynd i’r afael â diffyg yn y sector awyr agored yng Ngogledd Orllewin Cymru. Bu ond ychydig iawn o gyfleoedd i drigolion yr ardal gymryd rhan mewn gweithgareddau awyr agored yn eu cymunedau. O ganlyniad, ni fu trigolion yn gweld llawer o werth yn y cyfleoedd iechyd, lles a dod o hyd i waith. I ddechrau bu’r BAA yn gyfuniad o ganolfannau cenedlaethol, awdurdodau lleol a mudiadau addysg a buddiannau lleol. Cytunodd y cyrff hyn i gydweithio er mwyn hyrwyddo’r sector awyr agored drwy gynnig continwwm o addysg gynradd hyd at ddod o hyd i waith.

Yn ystod eu 8 mlynedd gyntaf o wasanaeth, bu i’r BAA gynnig dros 30,000 o gyfleoedd cymryd rhan; strwythur cystadleuaeth ar gyfer pobl ifanc Cyfnod Allweddol 3 a 4; sefydlu 80 clwb cymunedol gyda 600 o aelodau; hyfforddi dros 1,000 o wirfoddolwyr cymwys; datblygu 4 academi perfformiad (ar y cyd â’r Corff Llywodraethu Cenedlaethol) a helpu 500 o bobl ddi-waith i ddod o hyd i waith neu fanteisio ar addysg bellach neu hyfforddiant yn ymwneud â gwaith. Bu’r holl lwyddiannau hyn gyda diolch i gyfres o grantiau gan amrywiaeth o asiantaethau lleol a chenedlaethol.

Erbyn 2015, cafodd gwaith y BAA ei gydnabod fel enghraifft o ymarfer da ac roedd galw cynyddol am eu harbenigedd gan ardaloedd eraill yng Nghymru. Yn 2018, llwyddodd y BAA i ennill grant gan Pawb a’i Le y Loteri Fawr yng Nghymru er mwyn ymestyn eu gwaith yng Nghymru. At hyn, yn 2019, bu i Gronfa Gymunedol y Loteri Fawr (Portffolio Prydain) gynnig grant i ymestyn y gwaith i ardaloedd eraill ym Mhrydain drwy’r prosiect Agor y Drws i’r Awyr Agored. Caiff y BAA gefnogaeth gan Ymgynghori RPT i gynnal y prosiect hwn.

    Nod y prosiect ydy ysbrydoli a chefnogi cymunedau eraill ym Mhrydain i ddatblygu model gweithredol yn debyg i fodel y BAA er mwyn ysgogi trigolion yr ardal i gymryd rhan mewn gweithgareddau iach yn yr awyr agored yn rheolaidd. Diben hyn fydd gwella’u dichonolrwydd o ran chwaraeon, addysg, y gymdeithas, yr economi a’r gymuned. Gallwn fynd ati i gyflawni hyn drwy ddod ag asiantaethau cyflawni allweddol ynghyd i gydweithio er mwyn manteisio ar gyfleusterau’n effeithiol i greu’r effaith mwyaf sylweddol â phosib.

    Caiff ein model ei seilio ar gontinwwm sy’n ymwneud â thrigolion y gymuned (unigolion, grwpiau, cymunedau buddiant a busnesau) mewn gweithdrefn ar y cyd drwy weithgareddau awyr agored. Mae’r continwwm yn cynnig cyfleoedd i drigolion lleol o bob lliw a llun i ymwneud â’r awyr agored drwy raglenni ysgol cyfannol, clybiau cymunedol, a rhaglenni gwirfoddoli a dod o hyd i waith.

    Mae’r prosiect yn annog cydlyniad cymdeithasol ac yn fodd i unigolion ymuno neu adael ar amser a fydd yn bodloni eu hanghenion nhw. Fel arall, mae croeso mawr i’r unigolion fynd amdani a pharhau ar lefel sy’n gyfforddus ac addas iddyn nhw.

    Fe arolygwyd naw ardal yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon a dengys yr ymchwil bod tebygrwydd rhwng yr ardaloedd a Gogledd Orllewin Cymru. Ymysg y meysydd lle bu tebygrwydd oedd cyfleusterau naturiol, twristiaeth gweithgareddau, agosrwydd at gytrefiad trefol, proffiliau cyflogaeth, lefelau o ddiffyg economaidd a nifer o bobl ifanc sy’n mudo o’r ardal.

    Bu arolygiad pellach o bob ardal gan ganolbwyntio ar y cysylltiadau a chyfleusterau sy’n bodoli eisoes yn yr ardaloedd hynny. Cafodd tair ardal eu dewis ar gyfer ymgynghoriad manwl a thrafodaethau pellach. Yr ardaloedd hynny oedd Swydd Ayr yn yr Alban, Arfordir Cumbria (Parc Cenedlaethol Ardal y Llynnoedd a chyrion y gorllewin) yn Lloegr a Newry, Mourne a County Down, Armagh City, Bainbridge, Craigavon/Ards and North Down yng Ngogledd Iwerddon.

    Yn dilyn trafodaethau gyda thrigolion yr ardaloedd cafodd broblemau, sydd wedi’u trechu’n llwyddiannus gan y BAA, eu datgelu gan gynnwys diffyg neu ond ychydig o’r gymuned yn cymryd rhan (cynnig cyfle i bobl arwain), diffyg cydraddoldeb ac amrywioldeb (Antur y Ferch Hon a rhaglenni Antur Cynhwysol), a diffyg cyfleoedd datblygu prentisiaethau (rhaglen Llwybrau at Waith). Hefyd bu i’r trafodaethau ddatgelu amgylchedd awyr agored rhanedig gyda thorreth o gyfleoedd a pharodrwydd y rheiny ynghlwm i gydweithio gyda’i gilydd.

    Caiff y prosiect ei ariannu am gyfnod o saith mlynedd gyda’r amcan o fwrw ati gyda’r gwaith yn Swydd Ayr, Cumbria a Gogledd Iwerddon yn ystod y flwyddyn gyntaf a sefydlu un neu ddau ranbarth arall o’r bedwaredd flwyddyn ymlaen. Bydd y BAA, gyda chefnogaeth Ymgynghori RPT, yn mynd ati i reoli’r rhaglen drwy benodi swyddog datblygu ymhob rhanbarth.

    Bydd disgwyl i’r rhanbarthau gydymffurfio gyda chytundeb partneriaeth gyda’r BAA. Cafodd nifer o opsiynau llywodraethu eu cydnabod ar gyfer pob prosiect rhanbarthol i’w hystyried a’u haddasu yn unol â gofynion eu hardaloedd nhw. Dylid ymdrin â’r nodweddion allweddol canlynol yn un ai cytundebau’r bartneriaeth neu’r dogfennau llywodraethu:

    · Gweledigaeth ac amcanion sy’n cyd-fynd â gweledigaeth ac amcanion Y BAA, gan ymroi i gynnig deilliannau cynaliadwy.

    · Grŵp bwrdd / rhanddeiliaid lleol – gyda chynrychiolwyr o fudiadau lleol sy’n rhan o’r farchnad chwaraeon awyr agored sy’n medru cefnogi a datblygu’r rhwydwaith, yn debyg i’r BAA

    · Ymroi i gydymffurfio gydag ethos a gwerthoedd cyffredinol y BAA a ‘brand’ y BAA, gan ofalu eu bod yn cefnogi a chynnig rhaglenni ar y cyd yn hytrach na mewn cystadleuaeth gyda darparwyr presennol

    · Mudiad nid er elw – hynny ydy y caiff unrhyw arian gweddill ei ail-fuddsoddi er mwyn cynnig a chyflawni’r amcanion.

    · Cydnabod eiddo deallusol y BAA a chytuno i ddefnyddio pecynnau offer, deunyddiau a dulliau gweithredu · Cytuno i gydymffurfio gydag amodau a thelerau grant NCLF

    Bydd y weithdrefn datblygu ar gyfer pob ardal yn dilyn yr un drefn – adnabod anghenion, sefydlu grŵp rhanddeiliaid, recriwtio staff, ymchwilio a datblygu rhaglenni, sefydlu mudiad, lansio, datblygu a chynnal rhaglenni ynghyd ag adolygu a monitro.

    Fe gymrodd 14 mlynedd i ddatblygu’r BAA hyd yn hyn ond o ystyried y profiad wedi’i ddysgu, mae disgwyl y bydd modd lleihau’r cyfnod, i lansio modelau tebyg mewn mannau eraill, yn sylweddol.

    Mae disgwyl y bydd y prosiect yn cyflawni’r deilliannau canlynol:

    · Sefydlu 3 ardal partneriaeth ledled o leiaf 2 wlad yn ystod y flwyddyn gyntaf gan ymestyn i 5 ardal erbyn y bedwaredd flwyddyn.

    · Datblygu gweithgareddau sy’n cyfrannu at welliannau yn ymwneud â lles iechyd, cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd drwy weithgareddau awyr agored.

    · Mae disgwyl y bydd pob partneriaeth newydd yn cynnig newid cenedliadol mewn cynhwysiant cymdeithasol a chydlyniant cymunedol drwy: ddenu mwy o unigolion i gymryd rhan, cynnig mwy o gynlluniau addysg, sefydlu mwy o glybiau, mwy o gyswllt gyda grwpiau ysgolion, mwy o wirfoddolwyr, mwy o ymgysylltu gydag amrywiaeth o bobl, gofalu bod pobl ddi-waith yn manteisio ar addysg, hyfforddiant, gwaith gwirfoddol neu waith gyda thâl.

    · Cynaladwyedd hirdymor ar gyfer y BAA

    Mae hwn yn rhaglen wedi’i ariannu’n llawn gwerth £2.92 miliwn dros gyfnod o saith mlynedd. Mae caniatâd i ddefnyddio rhan o’r grant i benodi rheolwr rhaglen Loteri Prydain llawn amser, swyddogion datblygu ardaloedd, rheolwyr y BAA, gwasanaethau arolygu a chefnogi, gwaith rheoli prosiect a chefnogaeth ymgynghorol, cronfa menter newydd, cefnogaeth gyda rhaglen gweithgareddau a chostau gweinyddu a marchnata.

    Fel rhan o’r gwaith datblygu’r prosiect, bydd gofyn i bob rhanbarth godi arian er mwyn cynnal y rhaglen yn barhaus ac yn y dyfodol yn eu rhanbarth. Mae disgwyl y bydd trosoledd cyllidol y prosiect yn £1.612 miliwn ychwanegol (mewn nwyddau, pobl neu arian parod). Mae hyn yn golygu bod cyfanswm gwerth y rhaglen oddeutu £4.533miliwn.p>