Yn 2003, nododd Y Bartneriaeth Awyr Agroed bod ddiffyg cysylltiad sylweddol rhwng y sector awyr agored a chymunedau Gogledd Cymru, gyda phrin iawn o hyfforddwyr Cymraeg eu hiaith a defnydd cyfyngedig o’r Gymraeg mewn darpariaeth awyr agored. Gwelwyd bod cynyddu cyfranogiad yn gofyn am fwy na darparu gweithgareddau; roedd angen newid diwylliant a gweithlu’r sector.
Dros ddau ddegawd, rydym wedi helpu ail-lunio diwylliant y sector awyr agored yng Nghymru drwy gynyddu llwybrau arwain a gyrfaoedd i siaradwyr Cymraeg, ymgorffori iaith a threftadaeth mewn profiadau awyr agored, a herio’r syniad mai rhywbeth i ymwelwyr yn unig yw’r awyr agored. Yn hytrach, mae bellach yn cael ei weld fel rhan werthfawr o fywyd, hunaniaeth a diwylliant cymunedau Cymru. Mae hyn wedi cyfrannu at sector awyr agored mwy cynhwysol, cynrychioliadol a dan arweiniad cymunedau sy’n adlewyrchu pobl, iaith a diwylliant Cymru yn well.
Mewn astudiaeth diweddar gan Calum Muskett:
CYFLWR PRESENOL DARPARIAETH GWEITHGAREDDAU AWYR AGORED YNG NGHYMRU
Darganfododd yr ymchwil hyn bod y nifer o hyfforddwyr llawn-amser yn gweithio mewn canolfanau awyr agored, sy’n siarad Cymraeg, wedi cynyddu i 25%, erbyn 2019.
Mae ein rhaglen Datblygu Clybiau wedi bod yn gam enfawr wrth fynd i’r afael â hyn.
Yn rhedeg ers 2005, drwy ddatblygu sgiliau a chymwysterau trigolion lleol, mae wedi agor y sector awyr agored i bobl na fyddent wedi cael y cyfle o’r blaen. Drwy hyfforddi miloedd o wirfoddolwyr clybiau sy’n cefnogi cannoedd o glybiau gweithgareddau awyr agored o fewn cymunedau ledled Cymru, rydym wedi mynd rhywfaint o’r ffordd i newid hyn. Mae hyn yn golygu fod clybiau a grwpiau lleol yn darparu gweithgareddau yn yr amgylchedd leol a thrwy gyfrwng y Gymraeg.
Mae Bant â Ni (‘Let’s go!’) yn brosiect sydd wedi’i greu i adeiladu ac i gefnogi rhwydwaith o hyfforddwyr ac ymwybyddwyr awyr agored sy’n siarad Cymraeg fel iaith gyntaf neu sy’n dysgu’r Gymraeg. Datblygwyd y prosiect mewn ymateb i angen a nodwyd gan ein Swyddogion Datblygu yn ardaloedd Bae Abertawe a Chanolbarth Cymru: roedd nifer o randdeiliaid yn ei chael yn anodd dod o hyd i ddarparwyr a allai gynnig gweithgareddau awyr agored drwy gyfrwng y Gymraeg. Roedd hyn yn cynnwys sefydliadau fel Mentrau_Iaith ac ysgolion cyfrwng Cymraeg.
Mae hyfforddwyr sy’n siarad Cymraeg yn bodoli, ond ar hyn o bryd nid oes cronfa ddata ganolog lle gall cleientiaid chwilio am ddarparwyr addas. Nodwyd hefyd fod y gefnogaeth ar gael i hyfforddwyr awyr agored sydd am ddatblygu eu Cymraeg gwaith mewn amgylchedd sy’n benodol i’r maes awyr agored yn gyfyngedig iawn. Nod Bant â Ni yw newid hyn drwy greu cymuned awyr agored Gymraeg sy’n gysylltiedig, yn weladwy ac yn cael ei chefnogi.
Y syniad y tu ôl i Bant â Ni yw creu rhwydwaith a threfnu sesiynau gweithgaredd anffurfiol, lle gall cyfranogwyr ddatblygu eu sgiliau siarad Cymraeg mewn amgylchedd trochi , h.y. trwy redeg neu gymryd rhan mewn gweithgaredd awyr agored. Mae hefyd cyfleoedd cymdeithasol a rhwydweithiol sy’n datblygu yn naturiol allan o sesiynau o’r fath, ac yn eu tro yn gwella’r cyfleoedd dysgu a’r posibilrwydd cyflogaeth i’r rhai sy’n cymryd rhan.
Rydym wedi cynnal sawl sesiynau Bant â Ni erbyn hyn, mewn padlfyrddio, dringo, cerdded, ogofa a mwy.. Roedd y rhain yn gyfle i unigolion ymarfer eu sgiliau iaith a’u sgiliau gweithgaredd! Ac mae bwyd da bob amser yn gysylltiedig rhwysut!
Rydyn ni’n gweithio’n agos gyda darparwyr lleol i sicrhau bod gwirfoddolwyr ledled Cymru yn gallu cael hyfforddiant awyr agored o safon uchel yn eu hiaith gyntaf. Yn dilyn gofynion gan wirfoddolwyr yng Nghanolbarth a Gorllewin Cymru, fe wnaethon ni gydweithio’n ddiweddar i ddarparu cwrs British Canoeing Core Coach drwy gyfrwng y Gymraeg. Roedd hyn yn rhoi hyder i wirfoddolwyr padlo gynnal sesiynau’n naturiol yn Gymraeg, gan ddatblygu’r derminoleg dechnegol benodol roedden nhw’n teimlo eu bod yn ei cholli.
Yn y gorffennol, rydyn ni hefyd wedi darparu Hyfforddiant Arweinydd Mynydd a chyrsiau Cymorth Cyntaf Awyr Agored drwy’r Gymraeg, gan gefnogi arweinwyr sy’n dymuno datblygu eu sgiliau a’u cymwysterau wrth ddysgu a harwain yn yr iaith sy’n teimlo fwyaf naturiol iddyn nhw.
Clwb Cymraeg yw Clwb Mynydda Cymru a sefydlwyd dros 40 mlynedd yn ôl, gyda’r nôd o hyrwyddo a galluogi mynydda drwy gyfrwng y Gymraeg. Mae’r clwb wedi bod yn gysylltiedig â ni yn y Bartneriaeth Awyr Agored ers blynyddoedd lawer. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf bu pryderon o fewn y clwb am ddyfodol y clwb. Fel sy’n digwydd gyda llawer o glybiau, roeddent yn cydnabod yr angen i ddenu aelodau newydd i sicrhau hirhoedledd y clwb.
Daeth y pwyllgor at ei gilydd, ac ynghyd ag awgrymiadau gan yr aelodau, cyflwynwyd rhai newidiadau yn narpariaeth y clwb; amrywiaeth ehangach o deithiau cerdded (pellter/difrifoldeb), disgrifiadau cerdded wedi’u graddio, sesiynau blasu wedi’u hysbysebu’n dda i’r cyhoedd ddod ar deithiau cerdded, a datblygu Ap newydd i’r clwb.
Bu hyn yn llwyddianus yn denu aelodau newydd i’r clwb, gan gynnwys nifer o aelodau iau ac aelodau oedd yn awyddus i ddysgu mwy a datblygu sgiliau er mwyn gwirfoddoli ac arwain teithiau i’r clwb.
Bu’r Bartneriaeth Awyr Agored yn gweithio gyda’r clwb ar y dasg hon. Gan adnabod sawl aelod a oedd â phrofiad addas ac yn awyddus i gychwyn ar y cwrs hyfforddiant Arweinydd Mynydd, aethom ati i drefnu cwrs yn arbennig i’r aelodau yma. Ychydig iawn o gyrsiau hyfforddi Arweinydd Mynydd sy’n cael eu cynnal yn y Gymraeg, felly buom yn gweithio gyda darparwr a hyfforddwyr lleol i drefnu cwrs pwrpasol ar gyfer y grŵp. Roedd hyn yn caniatáu i bawb allu dilyn cwrs Hyfforddiant Mynydd yn eu hiaith frodorol a mwynhau’r hyder ddaeth yn sgil hyn.
Y nôd drwy uwchsgilio’r aelodau hyn, ydi bod aelodaeth y clwb cyfan yn ennill ar well gwybodaeth, a bydd yr hyfforddeion newydd yn mynd ymlaen i ddod yn arweinwyr rheolaidd i’r clwb. Gobeithio y bydd hyn yn sicrhau hirhoedledd y clwb am flynyddoedd lawer i ddod, gan sicrhau bod cenhedlaeth arall o fynyddwyr lleol, Cymraeg eu hiaith yn gallu mwynhau’r mynyddoedd yn ddiogel.
Diolch yn fawr i Snowdonia Mountain Skills, Merfyn (Smyrf) Jones – Hike and Bike Snowdonia a Dewi Emlyn am eu cymorth yn cynnal y cwrs yma.
Rydyn ni’n ymrwymo i gefnogi ein staff i ddysgu ac i ddefnyddio Cymraeg yn hyderus yn eu rôl o ddydd i ddydd. Trwy sesiynau dysgu mewnol rheolaidd a chyfleoedd ymarfer anffurfiol, rydyn ni’n helpu aelodau’r tîm i feithrin geirfa ymarferol ar gyfer y gwaith ac i deimlo’n fwy cyfforddus wrth ddefnyddio’r Gymraeg yn naturiol gyda chydweithwyr, gwirfoddolwyr a phartneriaid.
Anogwn staff i fynychu gwersi Cymraeg a chyrsiau preswyl trochi yn Nant Gwrtheyrn ac eraill, gan roi cyfle iddyn nhw ddatblygu eu sgiliau iaith mewn amgylchedd cefnogol ac yn unol â’u cyflymder eu hunain. Mae’r ymrwymiad parhaus hwn yn cryfhau ein gallu i weithio’n ddwyieithog ac yn sicrhau bod y Gymraeg yn parhau’n rhan fyw o’n sefydliad o ddydd i ddydd.
Mae ERYRI NI yn rhaglen i ddysgwyr sy’n cyflwyno’r Gymraeg, pwysigrwydd enwau lleoedd, a hanes a chwedlau Gogledd Cymru.
I ddarganfod mwy am y rhaglen hon, ewch i dudalen Gogledd Cymru.
